Wiosenny zapach, który zaskakuje

Czeremcha, gdy zakwita wiosną, powietrze wypełnia się słodkim, migdałowym aromatem. Jedni go uwielbiają, dla innych jest zbyt intensywny. Syrop z kwiatów czeremchy to jednak produkt o długiej tradycji.

Co znajdziesz w artykule:

Syrop z kwiatów czeremchy pachnie migdałami i smakuje wiosną. W tym artykule odkryjesz czeremchę, która towarzyszy człowiekowi od neolitu, a ludowe wierzenia przypisują jej moc odstraszania piorunów. Dziś trafia do kawy, orzeźwia lemoniadę i podkręca grzane wino. Znajdziesz tu przepis na tradycyjny syrop oraz naszą wersję z sokiem z pigwowca. Artykuł dla każdego, kto szuka smaków, które zostają w pamięci.

Spis treści

1. Czeremcha – botanika i występowanie
2. Czeremcha w historii, wierzeniach i ciekawostkach ludowych
3. Czeremcha w kuchni – przepisy i inspiracje
4. Syrop z kwiatów czeremchy – zbiór, suszenie i tradycyjny przepis
5. Czeremcha – podsumowanie
6. Bibliografia

Czeremcha – botanika i występowanie

Czeremcha pospolita (Prunus padus) to drzewo lub duży krzew z rodziny różowatych. Rośnie w całej Polsce, a przy tym nie jest wymagająca. Spotyka się ją nad rzekami, w wilgotnych lasach, na skrajach łąk, a także w parkach i ogrodach.

Wiosną, na przełomie kwietnia i maja, zakwita na biało. Jej kwiaty zwisają w dół, tworząc gęste, pachnące grona. Właśnie wtedy powietrze wypełnia się intensywnym, migdałowym aromatem. Nie każdemu on odpowiada, jednak ci, którzy go polubią, co roku wypatrują jej kwitnienia.

Warto przy tym odróżnić czeremchę zwyczajną od czeremchy amerykańskiej, zwanej późną (Prunus serotina). Ta druga pochodzi z Ameryki Północnej, a przy tym jest gatunkiem inwazyjnym. Kwitnie później, bo w maju i czerwcu, a jej kwiaty wznoszą się ku górze. Co więcej, jej aromat jest mniej intensywny. Dlatego chcąc zrobić syrop z kwiatów czeremchy, sięgamy po naszą rodzimą czeremchę zwyczajną. Zbieramy ją z dala od dróg i terenów przemysłowych.

Czeremcha w historii, wierzeniach i ciekawostkach ludowych

Czeremcha towarzyszy człowiekowi od tysięcy lat. Profesor Adam Maurizio w książce „Pożywienie roślinne i rolnictwo w rozwoju dziejowym” podaje, że była użytkowana już w neolicie. Archeolodzy znajdują jej szczątki w palafitach z neolitu i brązu na terenie Szwajcarii i Niemiec. Ponadto czeremcha, zwana dawniej trzemchą, była pospolitym krzewem w słowiańskich osadach.

W Polsce ludowej czeremcha doczekała się wielu nazw. Oprócz ukraińskiego „czeremcha” używano między innymi słów: trzemcha, kotarba, kocierba, korcipa, korciupa, kucipa, a także smrodynia. To ostatnie, mało pochlebne określenie, wzięło się właśnie od intensywnego zapachu kwiatów. Mimo to doceniano jej zastosowanie – z owoców robiono powidła i wódkę, a z kory i liści przygotowywano okłady.

Z czeremchą wiązały się również ludowe wierzenia. Wierzono bowiem, że kwitnące gałązki chronią domostwa przed piorunami i czarami. Z kolei na Mazowszu krążył przesąd, że jeśli czeremcha wyrośnie na grobie, oznacza to, iż zmarły czuje się zbyt mało opłakiwany i prosi o westchnienie do Boga.

Czeremcha w kuchni – przepisy i inspiracje

Czeremcha w kuchni to przede wszystkim kwiaty i owoce. Oba surowce mają swoje zastosowania i dają zaskakujące efekty.

Owoce czeremchy, choć cierpkie i gorzkawe na surowo, po przetworzeniu zyskują głęboki smak. Dawniej robiono z nich kompoty, nalewki zwane „czeremchówką”, a w Rosji nawet powidła i nadzienie do pierogów. Suszone owoce mielono natomiast na mąkę i dodawano do chleba, co zapobiegało jego czerstwieniu. W XIX wieku na Lubelszczyźnie, Mazowszu i Podlasiu dzieci chętnie jadły surowe owoce czeremchy, a na Opolszczyźnie robiono z nich wino. W Szwecji i Rosji gotowano je w mleku.

Kwiaty czeremchy są również dziś cenione. Ich intensywny, migdałowy aromat sprawia, że syrop z nich ma charakter, którego nie da się pomylić z niczym innym. A przy tym jest niezwykle wszechstronny.

Wyobraź sobie, że przychodzisz zmęczona po całym dniu. Parzysz kawę i zamiast cukru wlewasz łyżeczkę syropu z kwiatów czeremchy. Unosisz kubek do ust i nagle czujesz migdały. Nie spodziewałaś się tego. Kawa, którą pijesz od lat, smakuje dziś zupełnie inaczej, jakby ktoś dodał do niej odrobinę wiosny. Albo inny obraz: jest maj, siedzisz na tarasie, a przed Tobą szklanka zimnej lemoniady z kostkami lodu, plasterkiem cytryny i odrobiną tego samego syropu. Pijesz i jest cytrusowo i orzeźwiająco, ale pod spodem czai się migdałowa nuta – tajemnicza i nieoczywista. Sięgasz po drugą szklankę, żeby sprawdzić, czy za pierwszym razem Ci się nie zdawało.

Co więcej, syrop z kwiatów czeremchy sprawdzi się też w deserach: jako poncz do nasączania biszkoptu w torcie albo jako polewa do naleśników z twarogiem. Ponieważ jest rzadki, nie zalewa ciasta, a delikatnie wsiąka, zostawiając po sobie migdałowy ślad. Z kolei do grzanego wina dodaje migdałowej nuty, która pięknie współgra z korzennymi przyprawami.

Syrop z kwiatów czeremchy – zbiór, suszenie i tradycyjny przepis

Zbiór kwiatów

Kwiaty czeremchy zbiera się w kwietniu lub maju, w suchy, słoneczny dzień. Najlepiej robić to przed południem, gdy są w pełni rozwinięte. Wybieramy tylko zdrowe, białe kwiatostany i zrywamy je bez gałązek. Co bardzo ważne, nie powinny pochodzić z drzew rosnących przy ruchliwych drogach ani w pobliżu zakładów przemysłowych.

Suszenie

Kwiaty można suszyć i rozkłada się je wtedy cienką warstwą w przewiewnym, zacienionym miejscu. Można też użyć suszarni, jednak temperatura nie powinna przekraczać 30-35°C. Wysuszone kwiaty powinny zachować biały kolor. Przechowuje się je w szczelnych pojemnikach, w ciemnym i suchym miejscu.

Przepis na syrop z kwiatów czeremchy

Składniki:

• 2 szklanki świeżych kwiatów czeremchy
• 1 szklanka wody
• 1 szklanka cukru
• sok z jednej cytryny (my używamy soku z pigwowca)

Przygotowanie:

Kwiaty umieszczamy w garnku i zalewamy gorącą, przegotowaną wodą. Odstawiamy na kilka godzin pod przykryciem, a najlepiej na całą noc. Następnie przecedzamy przez gazę. Do otrzymanego płynu dodajemy cukier i sok z cytryny lub pigwowca. Gotujemy na małym ogniu, mieszając, aż syrop zgęstnieje – około 30-40 minut. Gorący syrop przelewamy do wyparzonych butelek, zakręcamy i odstawiamy do góry dnem, aż wystygnie.

Z naszego sklepu

Syrop z kwiatów czeremchy 250 ml

Syrop z kwiatów czeremchy – pachnie migdałami i smakuje wiosną. Powstaje tylko raz w roku, z kwiatów zbieranych ręcznie.

33,00 zł

Kup teraz

Jak powstaje nasz syrop z kwiatów czeremchy

U nas ten tradycyjny przepis zyskuje nieco inny charakter. Zamiast cytryny używamy soku z pigwowca z certyfikatem ekologicznym. Dzięki temu syrop nabiera lekkości.

Kwiaty zbieramy wiosną, zawsze z czystych terenów, z dala od dróg. Ponadto zapach podczas zbioru jest tak intensywny, że zostaje w pamięci na długo. Nasz syrop pachnie dokładnie tak, jak kwitnące drzewo czeremchy – intensywnie, kwiatowo, z wyraźną nutą gorzkich migdałów. Smakuje tak samo: migdałowo, słodko, z delikatną kwaskowością pigwowca w tle.

To produkt dla tych, którzy szukają w kuchni niespodzianek i nieoczywistych smaków. Jeden z naszych syropów naturalnych z historią. Jeśli chcesz spróbować, zajrzyj do naszego sklepu.

Czeremcha – podsumowanie

Czeremcha to drzewo, które nie każdy zauważa. Rośnie skromnie nad rzekami i w parkach, a jednak jej kwiaty dają jeden z najbardziej charakterystycznych aromatów wiosny. Przede wszystkim migdałowy, intensywny i nie do pomylenia.

Z jej kwiatów od pokoleń robi się syrop – delikatny, aromatyczny, z nutą goryczki. Można go dodać do herbaty, kawy, deserów, a nawet grzanego wina. Każde z tych zastosowań zaskakuje i zostawia migdałowy ślad.

W naszym gospodarstwie oferujemy syrop z kwiatów czeremchy zrobiony tak, jak każe tradycja, ale z autorskim dodatkiem soku z pigwowca. Powstaje z kwiatów zbieranych ręcznie, na czystych terenach, z dala od dróg i przemysłu.

Jeśli szukasz czegoś, czego jeszcze nie znasz, zajrzyj do naszego sklepu.

Bibliografia

1. Karczmarczuk R., Na tropach czeremchy, Wszechświat, t. 113, nr 4-6/2012, s. 124-127.
2. Łuczaj Ł., Dzika kuchnia, Nasza Księgarnia, Warszawa, 2013.
3. Maurizio A., Pożywienie roślinne i rolnictwo w rozwoju dziejowym, Krośnieńska Oficyna Wydawnicza, Krosno, 2017.
4. Na początku było drzewo, praca zbiorowa, Wydawnictwo „Baobab”, Warszawa, 2011.
5. Ody P., Wielki zielnik medyczny, Wydawnictwo „Debit”, Bielsko Biała, 1993.
6. Szcześniak K., Świat zamów światem roślin na pograniczu wschodniej i zachodniej słowiańszczyzny, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk, 2022.
7. Szymański M., Turczynowicz P., Szymański A., Badania wyciągów z liści, kwiatów, owoców i gałązek Padus avium Mill, Postępy Fitoterapii 2/2021; 22(2), s. 89-96.
8. Ziółkowska M., Gawędy o drzewach, LSW, Warszawa, 1988.